F/K Oranı Nedir?
Fiyat/Kazanç oranı (İngilizce: Price/Earnings ratio, kısaca P/E), bir şirketin hisse başına piyasa fiyatının hisse başına kazancına bölünmesiyle elde edilir.
F/K Oranı = Hisse Fiyatı ÷ Hisse Başına Kazanç (EPS)
Örneğin bir hissenin fiyatı 100 TL ve yıllık hisse başına kazancı 10 TL ise F/K oranı 10 olarak hesaplanır. Bu, yatırımcıların o şirketin 1 TL'lik kazancı için 10 TL ödemeye razı olduğunu gösterir.
F/K Oranı Nasıl Yorumlanır?
1. Sektör Karşılaştırması
Her sektörün kendine özgü F/K beklentisi vardır. Teknoloji şirketleri yüksek büyüme potansiyeli nedeniyle 30-50 F/K ile işlem görürken, bankacılık sektörü genellikle 5-12 F/K bandında kalır. Bir teknoloji hissesini bankacılıkla aynı F/K beklentisiyle değerlendirmek büyük yanılgıya yol açar.
2. Tarihsel Karşılaştırma
Aynı şirketin geçmişteki F/K seyriyle karşılaştırma yapmak, mevcut değerlemenin tarihsel ortalamasının altında mı üstünde mi olduğunu gösterir. BIST 100'ün uzun dönem ortalama F/K'sı tarihsel olarak 8-12 aralığında seyretmiştir.
3. Büyüme Beklentisi (PEG Oranı)
Yüksek F/K mutlaka aşırı değerliliği göstermez. Hızlı büyüyen bir şirket ilerleyen yıllarda kazancını artıracağından yüksek F/K mantıklı olabilir. PEG (Price/Earnings to Growth) oranı bu dengeyi ölçer:
PEG = F/K Oranı ÷ Yıllık Kazanç Büyüme Oranı (%)
PEG < 1: Büyümeye göre ucuz | PEG = 1: Dengede | PEG > 1: Büyümeye göre pahalı
F/K Oranı Türleri
- Trailing P/E: Son 12 ay gerçekleşen kazanca göre — gerçek veriye dayanır ama geçmişe bakar
- Forward P/E: Önümüzdeki 12 ay tahmin kazancına göre — geleceğe odaklanır ama tahmin hatası riski taşır
- Shiller P/E (CAPE): 10 yıllık enflasyona göre düzeltilmiş — uzun dönem değerleme için güçlü
F/K Oranının Tuzakları
- Muhasebe Hileleri: Tek seferlik gelir veya giderler net kârı çarpıtabilir. FAVÖK ile birlikte değerlendirin.
- Döngüsel Şirketler: Konjonktür tepesinde F/K düşük, dipte yüksek görünebilir — aldatıcıdır.
- Negatif Kazanç: Zarar eden şirket için F/K hesaplanamaz.
- Enflasyon Etkisi: Yüksek enflasyon ortamında kazançlar şişebilir; UFRS enflasyon muhasebesi daha gerçekçi tablo sunar.
Türkiye Borsasında F/K Oranları
BIST'te F/K oranları gelişmiş piyasalara kıyasla tarihsel olarak daha düşük seyretmiştir. Bunun başlıca nedenleri: ülke riski primi, yüksek faiz ortamı, kurumsal yatırımcı tabanının görece zayıflığı ve likidite endişeleridir.
Sonuç: F/K Oranını Doğru Kullanmak
- Hiçbir zaman tek başına kullanmayın; PD/DD, FD/FAVÖK ve temettü verimi ile destekleyin.
- Sektörel karşılaştırma yapın; elmayla armutu kıyaslamayın.
- Tarihsel ortalamayı referans alın.
- Büyüme beklentisini mutlaka hesaba katın.
- Muhasebe politikalarına dikkat edin; düzeltilmiş kazanç rakamlarını tercih edin.